19.YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDA ANTEP'TE GENEL DURUM
Sayfalar : 1 2 [3] 4
                              19. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDA ANTEP'TE EĞİTİM

Antep’te Hırıstiyanların yabancı ülkelerin desteğiyle başlattıkları bu eğitim, öğretim faaliyetlerinin yanında Müslüman okulları ise hem nicalik hem nitelik bakımından çokgeri bir durumda idiler. 1895 yılı Halep vilayet salnamesine göre Antep’te sadece bir rüştiye olduğu görülmektedir. Bu okulun muallimi evvel, muallimi sani, muallimi salis ve birde Fransızca muallimi vardı. Ermenilerin ise bu tarihte iki idadi, beş rüştiye olmak üzere  toplam yedi okulları bulunuyordu. Antep’te 19 gayrimüslim mekatib-i ibtidaiyesi( ilkokul) bulunuyordu.

Mektebin İsmi
Çeşidi
Öğrenci Sayısı
Yeri
Protestan Mektebi
Erkek
132
Küllüce'de
Protestan Mektebi
Kız
81
Küllüce'de
Protestan Mektebi
Erkek
37
Mardin Dağ'ında
Protestan Mektebi
Kız
59
Mardin Dağ'ında
Protestan Mektebi
Erkek
312
Kayacık'ta
Protestan Mektebi
Kız
291
Kayacık'ta
Protestan Mektebi
Erkek
133
Kurb Zincirli'de
Latin Mektebi
Erkek
135
Tersante'de
Latin Mektebi
Kız
100
Tersante'de
Ermeni Narsisyan
Erkek
300
Çukur'da
Ermeni Kestras
Kız
65
Çukur'da
Ermeni Vartanyan
Erkek
110
Haik'de
Ermeni Adanayan
Erkek
150
Haik'de
Ermeni Eytamhanesi
Erkek
25
Haik' de
Ermeni Haykonuşyan
Kız
250
Haik'de
Ermeni İbtidai Mektebi
Erkek
135
Kurb Zincirli'de
Ermeni Mervyan
Erkek
60
Alabey'inde
Ermeni ibtidai Mektebi
Kız
30
Tarla-i Atika'da
Ermeni Harpasmiyan Mektebi
Kız
45
İbn-i Eyyub'da

1895 Salnamesine göre Antep’de 21 medrese, 27 mekatib-i ibtidaiye ( mahalle mektebleri) bulunuyordu. Bu tarihte bir Ameriken koleji ve hastanesi vardı. 1898 tarihli salnamede bu rakamlarda bir değişiklik olmamıştır. Hala tek olan Müslüman rüştiyesindeki öğrenci sayısı 109 iken gayrimüslimlerin 7 rüştiye ve idadilerindeki öğrenci sayısı 408 idi. 1900 salnamesinde Müslüman rüştiyesindeki öğrenci sayısı 164 olmuştu. Aynı yıl 5 yeni ilkokulun açıldığı görülmekteydi. Mahmudiye mektebi 130 öğrenci, Mecidiye Mektebi 150, Selimiye Mektebi 115 öğrenci, Orhaniye Mektebi 120 öğrenci, Hamidiye Mektebi 65 öğrenci okutmaktaydı. 1901’de şehirdeki bu okulların yanı sıra Orul Nahiyesinde Orul Karyesi mektebi açılmıştı. Tek öğretmeni ve 45 öğrencisi vardı. 1902’de okul sayısı aynı kalmıştı. 1903’te verilen rakamlara göre 22 medrese bir rüştiye 31 mekatib-i ibtidaiye ( mahalle mektebleri) , bir Amerikan Koleji, iki hastane vardı. Aynı yıl şehirde mevcut 5 okula bir yenisi; Osmaniye Mektebi eklenmişti. Öğrenci sayısı 30, öğretmen sayısı 1 idi. 1904 yılında ilkokulların sayısı Orul Karyesi mektebi dahil 8’e çıkmıştı. Mevcut 7 okula bir de iki öğretmenli ve 70 öğrencisi olan Süleymaniye mektebi eklenmişti. Gayrimüslim ilkokullarının sayısı yine 19 idi. 1905’te ise Orul Karyesinden başka Lohan Karyesinde 1 öğretmen ve 64 öğrencili bir ilkokul açılmıştı. 1906’da okul sayısı değişmemiş, 1908’de daha önce ki okullara ilaveten bir kız rüştiyesi açılmıştı. Bir öğretmeni ve 51 öğrencisi vardı. 19 yüzyılın ikinci yarısında Antep şehrindeki gayrimüslim kesimde yaşanan yoğun eğitim öğretim faaliyetleri Müslüman Türk kesime de kendilerinin harekete geçmeleri gerektiğini hatırlatan bir amil oldu. 1895’te Antep’te eğitim işlerini idare etmek üzere bir eğitim komisyonu bulunmakta idi. Bu komisyon 6 kişiden oluşuyordu. Başkanı kaymakamdı. Antep’te Müslüman okullarının sayısını ve kalitesini arttırma istekleri sonucunda devrin kaymakamının da öncülük etmesiyle maarif-i Mahaliye idaresi kuruldu. Hemen nizamnamesi hazırlandı. Nizamname gereğince bir idare heyeti seçildi. Teberrular makbuz karşılığı vezneye yatırıldı. İdare heyeti kendi aralarında hazırladıkları bir çalışma programı çerçevesinde harekete geçtiler.Kurban derileri topladılar. Bu kuruluş Antep halkı tarafından çok benimsendi ve desteklendi. El birliğiyle  çalışılmış ve Antepli  zenginler mal ve para bağışında bulunmuşlardır. Bu cemiyet kısa sürede şehrin en iyi yerlerinde arsalar aldı. 30 dükkan yaptırdı. Bu suretle önemli bir gelir kaynağı elde etti. Yeni açılan birçok okul bu cemiyetin eseriydi.

Sayfalar : 1 2 [3] 4


M.Kemal Atatürk
"Ben Antepliler’in gözlerinden nasıl öpmem ki? Onlar yalnız Antep’i değil Türkiye’yi de kurtardılar."

Tümü için tıklayınız...